Het moment dat het materiaal de show werd

Aan 30 september 2022, tijdens Coperni's Lente/zomer 2023-show tijdens Paris Fashion Week, Bella Hadid stapte op een platform aan de Musée des Arts et Métiers in Parijs. Een team onder leiding van Dr. Manel Torres, uitvinder van Fabrican’s spray-on textieltechnologie, bracht materiaal rechtstreeks op haar lichaam aan. De witte jurk werd vervolgens gevormd en afgewerkt voordat ze over de catwalk liep. Als De Britse Vogue documenteerde die avondwas het publiek er getuige van hoe het kledingstuk vorm kreeg. De constructie ervan werd onderdeel van de presentatie.

Dit was spray-on-textielvorming. Het was noch conventioneel 3D-printen, noch een door AI gegenereerde illusie. Dat onderscheid maakt de prestatie interessanter: een materieel proces werd kortstondig iets waar de hele modewereld naar kon kijken.

Toen mode een verhaal binnenstapte

Aan 1 oktober 2024, presenteerde Coperni zijn Collectie lente/zomer 2025 in Disneyland Parijs, met het Kasteel van Doornroosje als achtergrond. De betrokkenheid van Disney breidde zich uit tot de collectie. Prinsessen, schurken en bekende personages vormden de basis voor de ontwerpen. Kylie Jenner sloot de show af, terwijl Disney de samenwerking en de lancering ervan documenteerde Disney x Coperni: De Prinsessencollectie in zijn officieel account van het evenement. In de twee presentaties werden verschillende mogelijkheden onderzocht. In 2022 werd het proces van het vormen van een textiel een spektakel. In 2024 betrad kleding een wereld van gedeelde verhalen en culturele herinneringen.

Samen werpen ze een vraag op die mij interesseert: hoe kan technologie iemand helpen deel te nemen aan het creëren van de wereld die hij zich voorstelt te dragen?

Wat de spotlight niet kan beschermen

Aan 4 november 2026, Vogue meldde dat Coperni haar activiteiten had gestaakt na een onopgelost geschil met zijn distributeur en aandeelhouder, Morgen. Oprichters Arnaud Vaillant en Sébastien Meyer genoemde onbetaalde bedragen. Eerder Vogue doet verslag van de rechtsbescherming van het bedrijf omschreef Tomorrow als zijn exclusieve distributeur en meerderheidsaandeelhouder. De gemelde omstandigheden betreffen financiën, eigendom en zeggenschap. Ze stellen niet vast dat technologische experimenten de sluiting hebben veroorzaakt. Ook de hier geciteerde bronnen bewijzen de betrokkenheid van Disney bij dat geschil niet. Voor een onafhankelijke studio is de bredere les het onderzoeken waard.

De organisatie die een collectie ontwerpt, kan afhankelijk zijn van een andere organisatie om deze te distribueren en inkomsten over te dragen. Als het geld uitgesteld wordt, hebben lonen, leveranciers en toekomstige ontwikkeling nog steeds financiering nodig. Zichtbaarheid neemt die afhankelijkheid niet weg. Wie ontvangt klantbetalingen? Wie controleert de begroting? Wie is eigenaar van het handelsmerk? Wat gebeurt er met ontwerpen en onbetaalde saldi wanneer een partnerschap eindigt? Dit zijn vragen voor de feitelijke overeenkomsten die een onderneming besturen. Hun antwoorden beïnvloeden of een creatief team zijn volgende collectie mag maken. De vrijheid om te experimenteren heeft een structuur nodig die deze kan ondersteunen.

Mijn visie: een kamer die je kleding maakt

Stel je nu een ander soort kleedkamer voor. Je komt binnen, kiest een silhouet en past de details ervan aan. Een digitale preview laat de beoogde pasvorm zien. Het systeem legt uit welke materialen en constructiemethoden dit kunnen realiseren, naast de prijs. Zodra een goedgekeurd ontwerp klaar is, helpt robotapparatuur bij de vervaardiging van het kledingstuk. Ik beschouw dit als een robotachtige kleedkamer: een voorgestelde combinatie van gepersonaliseerd ontwerp, lichaamsafmetingen, spuitbaar textiel en geautomatiseerde fabricage. Het is geen bestaand DAIMX-product.

Het kent ook precedenten. Fabrican beschrijft al robotspuiten en programmeerbare textielproductie, inclusief een schema voor een door spray vervaardigd T-shirt. Popular Science’s berichtgeving over 2022 besprak ook Torres’ eerdere visie op op maat gemaakte kleding geproduceerd in een stand. De kans is om te onderzoeken hoe deze mogelijkheden een samenhangende dienst kunnen worden: begrijpelijke keuzes, gevalideerde ontwerpen, betrouwbare productie en transparante betaling.

De DAIMX-afbeeldingen en -film bij dit artikel zijn door AI gegenereerde conceptvisualisaties. Ze tonen geen operationele machine, een bewezen materiaalformulering of een gevalideerd veiligheidsproces.

Wat zou er eigenlijk uit het mondstuk komen?

Het materiaal staat centraal in het idee. Fabrican beschrijft een vloeibare suspensie die een niet-geweven textiel omdat vezels zich aan elkaar hechten. Een niet-geweven structuur is niet afhankelijk van de verweven draden van geweven stof of de lussen van breiwerk. Het bedrijf vermeldt vezels op zijn platform, waaronder katoen, wol, nylon en cellulose. Deze mogelijkheden vormen geen bevestigde ingrediëntenlijst voor de jurk van Bella Hadid of een toekomstige kamerformulering. Voor ons concept zou materiaalontwikkeling drie vragen moeten beantwoorden:

• Structuur: welke vezels en bindsysteem zorgen voor de benodigde sterkte en flexibiliteit?
• Toepassing: hoe vloeit, deponeert en droogt de formulering?
• Slijtage: welke eigenschappen blijven over als het materiaal zich tegen een bewegend lichaam bevindt?

Een zachte uitstraling bewijst geen ademend vermogen. Stretch bewijst geen herstel na herhaalde beweging. Een kledingstuk dat een catwalkwandeling overleeft, heeft niet noodzakelijkerwijs blijk gegeven van duurzaamheid voor dagelijks gebruik. De materiaalbibliotheek zou daarom meetresultaten nodig hebben: dikte, gewicht, scheursterkte, rekherstel, luchtdoorlatendheid, slijtvastheid en reinigingsprestaties. Die metingen zouden helpen bepalen welke ontwerpen het systeem eerlijk zou kunnen bieden.

Voor één kledingstuk kunnen meerdere constructiemethoden nodig zijn

Stel je een jurk voor met een sculpturale schouder, een stabiele taille en flexibele heupen. Elk gebied vraagt ​​iets anders van het materiaal. Een praktische oplossing zou een conventionele textielbasis, een gespoten oppervlak en een afzonderlijk geproduceerd ondersteunend onderdeel kunnen combineren. Zoals we in ons eerdere artikel hebben onderzocht, zou 3D-printen aan deze afzonderlijke elementen kunnen bijdragen. Systemen zoals de Stratasys J850 TechStyle demonstreren ook een andere route: polymeerkenmerken rechtstreeks op textiel printen. Deze processen moeten in de uitleg onderscheiden blijven. Hun potentieel ligt in de manier waarop ontwerpers ze kunnen combineren.

Een dramatische vorm kan mogelijk worden via een hybride constructie. Een ander moet misschien substantieel veranderen voordat het comfortabel of maakbaar wordt. Die onderhandeling is onderdeel van het ontwerp.

Van bodyscan tot productie-instructies

Een AI-afbeelding bevat geen betrouwbaar bouwplan. De voorgestelde workflow zou beginnen met lichaamsafmetingen en een driedimensionaal model, verzameld met toestemming van de drager. Het kledingmodel moet dan worden toegevoegd gemak: de benodigde bewegingsruimte en de beoogde pasvorm. Alleen het kopiëren van het lichaamsoppervlak zou geen comfortabele kleding opleveren. Vervolgens komen openingen, randen, bevestigingen, diktezones en eventuele losse onderdelen.

Een productieplanner vertaalt de goedgekeurde constructie naar gereedschapspaden. Voor spuiten zouden experimenten moeten vaststellen hoe de spuitmondafstand, hoek, stroomsnelheid, bewegingssnelheid en overlappende passages het eindproduct beïnvloeden. Software kan helpen bewegingen te simuleren en potentiële problemen te identificeren. Fysieke prototypes zouden nog steeds nodig zijn om die voorspellingen te testen. Het systeem zou een betrouwbare keten nodig hebben, van het gemeten lichaam tot het goedgekeurde kledingstuk en de gevalideerde productie-instructies. Die keten is de echte technische uitdaging.

Humanoïde armen, gevoelige vingers – en het juiste gereedschap

Een volledige mensachtige ziet er misschien indrukwekkend uit in de kamer. Speciaal gebouwde wapens zouden een praktischer uitgangspunt kunnen bieden. Ter vergelijking: Franka-onderzoek 3 biedt zeven vrijheidsgraden en koppeldetectie bij elk gewricht. Dit zijn nuttige onderzoeksmogelijkheden voor positionering en krachtgevoelige besturing. Ze tonen niet aan dat het geschikt is om kledingstukken op mensen te spuiten. In onze voorgestelde lay-out kunnen twee armen verschillende toepassingshoeken aan. Een ander hulpmiddel kan helpen bij componenten of afwerking. Waar contact behendigheid vereist, De behendige handen van Shadow Robot geef een relevante referentie. Zijn tactiele sensoren kan informatie verschaffen over contactkrachten.

Maar het voelen van aanraking en het begrijpen van een delicaat kledingstuk zijn verschillende uitdagingen. Een mondstuk heeft een gecontroleerde positionering nodig. Een hand die een rand manipuleert, heeft informatie nodig over grip, spanning en slippen. Het controlesysteem moet die informatie correct interpreteren. Voor de eerste ontwikkeling zou ik het spuiten, verwijderen en afwerken scheiden. Het knippen of bijsnijden kan plaatsvinden op een jurkvorm, weg van de drager. Menselijk toezicht of bediening op afstand kan aan de autonome afwerking voorafgaan. Het eerste prototype zou op betrouwbare wijze een beperkte taak moeten bewijzen.

Hoe zou iemand een creatie kiezen?

Ik stel me drie toegangspunten voor. De collectie: selecteer een getest kledingstuk met goedgekeurde kleuren, lengtes en afwerkingen. De aanpassing: begin met een gevalideerd ontwerp en pas dit aan binnen vastgestelde constructiegrenzen. Het originele concept: een schets, beschrijving of visuele referentie indienen voor technische beoordeling en ontwikkeling. De interface zou een roterend voorbeeld kunnen tonen naast materiaalopties, beoogde pasvorm, constructiedetails en zorgvereisten. Het moet verklaren waarom bepaalde veranderingen beschikbaar zijn en andere ontwikkeling behoeven.

Een langere zoom kan het materiaalgebruik verhogen. Een sculpturale schouder zou een afzonderlijk onderdeel kunnen introduceren. Een grotere transparantie kan de dekking beïnvloeden en waar een basislaag nodig is. De prijs zou worden bijgewerkt met die keuzes. Het belangrijkste was dat de interface een visueel voorstel zou onderscheiden van een getest kledingstuk.

Wat als uw verbeeldingskracht sterker is dan uw technische vaardigheden?

Zodra het concept en de technische grondslagen ervan worden begrepen, komt er een andere mogelijkheid naar voren. Stel je iemand voor die heeft geprobeerd modeontwerper te worden en daar herhaaldelijk moeite mee heeft gehad. Ze kunnen zich buitengewone kledingstukken voorstellen, maar kunnen geen werkbaar patroon ontwikkelen. Naaien frustreert hen. Hun uitvoering haalt nooit helemaal hun verbeelding in. Maakt dat hun ideeën waardeloos? Ik zou willen vragen welke expertise deze ideeën zou kunnen helpen ontwikkelen. Een systeem ondersteund door kledingspecialisten zou een ander materiaal, een lichtere structuur of een praktische sluiting kunnen voorstellen. Het zou kunnen verklaren waarom de ene versie faalt en de andere een prototype verdient.

Voor een opkomende maker zou dat toegang kunnen bieden tot vaardigheden die hij nog niet heeft ontwikkeld. Voor een ervaren ontwerper zou het een nieuw instrument voor experimenten kunnen zijn.

Creatieve visie verdient ruimte om door te gaan

Mijn bewondering strekt zich uit tot ontwerpers wier werk moeilijke hoofdstukken in de met hen verbonden bedrijven heeft overleefd. Ik denk aan De creatieve visie van Wolfgang Joop bij Wunderkind, Gabriele Strehle’s bijdrage aan Strenesse, en Het werk van Alexandra Fischer-Roehler en Johanna Kühl bij Kaviar Gauche. Hun verhalen gaan over gevestigd creatief talent dat te maken krijgt met zakelijke druk – een andere uitdaging dan het leren maken van een kledingstuk.

Wunderkind is in 2019 een insolventieprocedure gestart, nadat Joop in 2017 was vertrokken. Strenesse heeft in april 2014 het faillissement aangevraagd, na het vertrek van Gabriele Strehle in 2012. In 2023 De werkmaatschappij van Kaviar Gauche heeft faillissement aangevraagd, terwijl het afzonderlijke bedrijf dat de handelsmerkrechten in handen had, onaangetast bleef. Deze verschillen zijn van belang. Financiële problemen doen de creatieve bijdrage van een ontwerper niet teniet, en de insolvabiliteit van een werkmaatschappij betekent niet noodzakelijkerwijs het einde van een merk.

Wat ik bewonder is het vermogen om een herkenbare ontwerptaal neer te zetten: een standpunt dat kleding identiteit geeft die verder gaat dan een enkele collectie. Ik zou graag zien wat ontwerpers met die diepgaande visie zouden kunnen onderzoeken via een technisch volwassen versie van dit concept. Welke vormen zouden ze onderzoeken? Waar zouden ze gespoten textiel combineren met maatwerk? Welke beperkingen zouden ze uitdagen – en welke traditionele technieken zouden ze willen behouden? Dit is een fantasierijke uitnodiging, geen suggestie dat deze ontwerpers het project onderschrijven of nodig hebben om hun werk te realiseren.

Ook zou een robotkamer niet automatisch de financiële druk oplossen waarmee hun bedrijven te maken kregen. De kosten, betrouwbaarheid en commerciële waarde ervan moeten worden aangetoond. Maar een nuttig hulpmiddel zou extra manieren kunnen creëren om geselecteerde ontwerpen te prototypen, personaliseren of produceren. Die mogelijkheid verdient onderzoek.

Meer toegang, met eerlijke beloftes

De mogelijkheid strekt zich uit over verschillende ervaringsniveaus: een beginner helpen een idee te ontwikkelen, terwijl een gevestigde ontwerper een andere manier krijgt om een veeleisende constructie te testen. Het menselijk oordeel blijft centraal staan. Iemand moet beslissen of het resultaat de beoogde visie uitdrukt, goed aansluit op het lichaam en voldoet aan de beloofde norm. Er blijft ook een verantwoordelijkheid om eerlijk te communiceren. Het plaatsen van een uitgebreid AI-kledingstuk toont niet aan dat het in staat is om het te vervaardigen. Een concept, een prototype en een productieklaar ontwerp vertegenwoordigen verschillende verplichtingen.

De klant moet altijd weten welke hij koopt.

Voor mij is het de ambitie om de verbeelding een beter ondersteunde route naar de fysieke wereld te geven – en om de expertise te respecteren die die reis mogelijk maakt.

Hoe zou de betaling werken?

Voor een geteste collectie zou ik een vaste offerte voorstellen nadat de klant de toegestane opties heeft geselecteerd. Voor originele concepten zou de betaling de ontwikkelingsfasen volgen:

1. Beoordeling: stel de haalbaarheid en het voorgestelde bouwtraject vast.
2. Ontwikkeling: het technisch model en de overeengekomen prototypes produceren.
3. Productie: het goedgekeurde kledingstuk vervaardigen en afwerken.

Bij elke afgesproken mijlpaal kon de klant beslissen of hij door wilde gaan. De betaling zelf kan via een gewone online kassa voor catalogusbestellingen, of een geaccepteerde offerte en aanbetaling voor maatwerk. De prijs zou de ontwerprechten, de technische voorbereiding, de materialen, de machinetijd, de afwerking, de kwaliteitscontrole en de exploitatiemarge moeten dekken. Een ontwerper die een goedgekeurde cataloguscreatie bijdraagt, kan een onderhandelde vergoeding of royalty per verkoop ontvangen. Overeenkomsten zouden de toewijzing, toegestane wijzigingen en betalingsrapportage definiëren. Het kopen van een kledingstuk zou niet automatisch de eigendom van het onderliggende ontwerp overdragen.

Dit zijn voorgestelde commerciële regelingen. Voor geloofwaardige detailhandelsprijzen zijn afgemeten kosten nodig, inclusief afgekeurde stukken, onderhoud en personeelstijd.

Voordat we naar binnen stappen: wat zouden we ademen?

Dit concept vereist een serieuze gezondheidsdiscussie. Een demonstratie op de startbaan kan de veiligheid van herhaalde toepassing in een afgesloten ruimte niet aantonen. Bij de beoordeling zouden in de lucht zwevende druppeltjes of deeltjes, eventuele dampen, blootstelling aan huid en ogen, droogomstandigheden en formuleringsspecifieke brandrisico's moeten worden geïdentificeerd. Fabrican beschrijft componenten van cosmetische kwaliteit voor direct-to-skin-toepassingen. Deze verklaring van de fabrikant garandeert niet voor elke formulering of gebruiksomgeving de inhalatieveiligheid. HSE’s richtlijnen over oplosmiddelen legt uit hoe spuiten de blootstelling in de lucht kan vergroten en waarom besloten ruimtes bijzondere aandacht vereisen. Het onderscheidt deeltjesfiltratie ook van bescherming tegen dampen.

Dit is een algemene beroepsrichtlijn en geen bewijs dat een bepaald Fabrican-product de daar besproken gevaarlijke stoffen bevat. Voor de voorgestelde kamer zouden specialisten de exacte veiligheidsdocumentatie van de formulering en onafhankelijke blootstellingsmetingen nodig hebben. Een transparante helm alleen zou heel weinig bewijzen. Elke ademluchtkap zou een beoordeelde beschermende functie nodig hebben, naast een effectieve afzuiging en een gevalideerd werkingsproces. Een algemene deeltjessensor zou niet elke relevante damp identificeren. Krachtgevoelige robots zouden blootstelling aan chemicaliën niet kunnen oplossen. Reiniging en onderhoud vereisen ook een beoordeling.

Het verstandige ontwikkelingstraject begint met monsters en kledingvormen. Menselijke toepassing wordt een latere vraag, ondersteund door bewijsmateriaal.

Wie heeft hierover geschreven?

De technologie heeft zowel mode-aandacht als wetenschappelijke berichtgeving aangetrokken. Britse Vogue documenteerde de Coperni-presentatie op 30 september 2022. Fashionista behandelde dezelfde show en de rol van Fabrican. Populaire wetenschap onderzocht de materiaalwetenschappelijke achtergrond 4 oktober 2022. Vogue-zaken onderzocht duurzaamheid en praktische vragen 20 oktober 2022. Natuurbiotechnologie publiceerde het nieuwsartikel van Lisa Melton, De instant spray-on-jurk, op 14 juni 2023. Het biedt een wetenschappelijke context, in plaats van een klinische veiligheidsevaluatie van de voorgestelde kamer.

Samen laten deze publicaties een gevestigd experimenteerveld zien. Ze tonen niet aan dat een compleet consumentenverbandsysteem is opgelost.

Het DAIMX-perspectief

Coperni’s experimenten lieten zien hoe materiële innovatie en storytelling de aandacht kunnen trekken. De sluiting ervan herinnert ons eraan dat creatief werk ook afhankelijk is van zakelijke relaties en financiële continuïteit. De robotachtige verbandkamer brengt deze vragen samen in één voorgestelde ervaring. Wie ontwerpt het kledingstuk? Wat maakt het draagbaar? Wie wordt betaald? Wat is er getest? Wat blijft onzeker? Bij DAIMX horen deze vragen thuis in het creatieve proces. Ik ben geïnteresseerd in de persoon die zich iets buitengewoons kan voorstellen en hulp nodig heeft bij het vinden van de fysieke vorm ervan. Ik ben net zo geïnteresseerd in de specialisten wier kennis die vertaling mogelijk maakt.

Een toekomst die de moeite waard is om te bouwen zou beide een betekenisvolle rol geven.

Verbeelding opent de deur. Kennis helpt ons er doorheen te lopen terwijl we iets echts dragen.

Diana Trichinet | DAIMX